• Tiedstück: 1400 bet 1450

1400 bet 1450

Stapelmuuer vun‘n Kirchhoff Dersenow Stapelmuuer vun‘n Kirchhoff Dersenow

Lannesdeil Mäkelborg

1436 föllt dat Fürstentum Wenden (Werle-Güstrow) an dat Herzogtum Mäkelborg.

De Ridderschaft buugt ehre Hüüser glieks dicht bi de Dörpers un oewernimmt vun de Fürsten de Upgaav, Recht tau spräken, dat Patronat oewer de Kirch, dat Inkassieren vun Stüern orrer dat Utnützen vun Buerndeinsten. Dat Läben vun de Buern is man leeg: de Pestilenz un ok de Krieg drägen dortau bi.

De Handwarkslüüd in de lütten Städte arbeiten för den Markt tauhuus. De Gilden (orrer Ämter) gäben Handwarkslüüd ‘ne Straf, de nich in ‘ne Gill sünd.

De Hanse bringt de Grünnung vun de Universität Rostock vöran. 1419 ensteiht sei mit de juristischen, medizinischen, geistlichen un artistischen Fakultäten. Schaulen för Geliehrte  (later denn Gymnasien) bögen de Soehns vun Lüüd mit Geld allens bi, wat sei för de Universität bruuken daun.

vörwards
Richtenberg in de Stralsunder Billerhandschrift Richtenberg in de Stralsunder Billerhandschrift

Lannesdeil Vörpommern

De dän’sche Königin Margarete bringt Dänemark, Norwegen un Schweden tausamen in de Kalmarer Union. 1412 arwt ehr Grotneffe Herzog Erich vun Pommern den Thron. Oewer 1449 kümmt hei oewer wedder nah Pommern trüch. Dat Land is ganz un gor in Schoeren.

Stralsund ward ümmer grötter un hett nu all 13.000 Inwahners. Barth, Wolgast, Anklam un Demmin sünd ok Hansestädten. De Soehns vun de Handwarkslüüd liehren in private Schriefschaulen dat Läsen, Schriewen un Räken.

De Eddellüüd kriegen ümmer miehr tau seggen un erhollen miehr Rechte, so as dat Recht spräken, dat Patronat vun de Kirchen, dat Insammeln vun de Stüern oder Hand- und Spanndienste.

Tau’n Kaken vun Teer un Pech warden de Bäukenhollen afschlahn. Teer un Pech bruken de Lüüd tau’n schmeeren un afdichten. Holtkahlen wüürn ut Holt bi‘n Köhler sengelt. Männigein Wald geiht oewer ok dörch Füer taunicht‘.

Dat Fieern fangt an mit Kinnelbier tau de Kinddöp, Verlawung un Hochtiet un hüürt up mit de Liekenfieer, wenn ‘n Minsch dodbläben is. Tau disse Gelägenheiten dröppt sick de Familie.  De Geburtsdag ward nich fiert. Mit Kledaaschen nah denn niegsten Schick kann’n as Stadtminsch wiesen, dat’n ok tau ‘ne Gesellschaft tauhüürt.

De Lüüd hebben oewer ok naug vun den Hannel üm Ablass un dat weltlich‘ Läben vun de Kirchenherrn. 1407 hett ein Kirchenherr ut Stralsund de Lännereien vör de Stadt utplünnert. Dorför urdeilen de Stralsunner Börgers drei Pasters af tau den Dod in’t Füer.  De Lüüd äten, wat bi ehr tau Huus ut de Landwirtschaft rutkümmt. Gewürze ut dat Utland sünd nich tau betahlen.

vörwards

Miehr Utstellungsstücken 1400 bet 1450:

(Wähl di 'n Utstellungsstück orrer 'ne Tied ut.)